Liberaal Manifest
De VVD werkt samen met de TeldersStichting aan een nieuw Liberaal Manifest, als opvolger van de eerdere edities uit 1981 en 2005. Het manifest biedt vanuit het liberale gedachtengoed een visie op de toekomst, met 2048 als stip op de horizon. Daarbij wordt ingegaan op de grote maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven van deze tijd, en op de betekenis daarvan voor een sterke, aantrekkelijke en toekomstgerichte liberale beweging.
Het doel van het Liberaal Manifest is om richting te geven aan het politieke en ideologische debat binnen de VVD. Het document positioneert zich tussen de Beginselenverklaring en een verkiezingsprogramma: het is minder abstract dan de beginselen, maar minder concreet en tijdgebonden dan een verkiezingsprogramma. Het manifest vertaalt de liberale kernwaarden naar de uitdagingen van de komende decennia en biedt daarmee een kompas voor toekomstige politieke keuzes. Het manifest geeft koers en tegelijkertijd is het een document om ter discussie te blijven stellen als de tijd en nieuwe inzichten daarom vragen.
De afgelopen periode is intensief gewerkt aan het manifest. Via thematische netwerken, landelijke bijeenkomsten, ledensessies en schriftelijke consultaties hebben honderden leden input geleverd. Daarnaast hebben de klankbordgroep, partijleiding, de fracties in de Tweede Kamer, Eerste Kamer en het Europees Parlement en verschillende experts meegedacht over de inhoud en richting van het document. Ook het Hoofdbestuur en de schrijversgroep zijn gedurende het traject nauw betrokken geweest. Deze brede participatie heeft geleid tot een manifest dat stevig geworteld is in de vereniging en breed gedragen wordt binnen de partij.
Op dit moment bevindt het Liberaal Manifest zich in de afrondende fase. Vanaf 1 mei 2026 staat het conceptmanifest op MijnVVD. Leden kunnen het document daar raadplegen en uiterlijk tot en met 29 mei 2026 12.00 uur amendementen indienen. De amendementen worden vervolgens voorzien van advies en besproken tijdens twee deelsessies op 8 en 10 juni 2026. Het Liberaal Manifest wordt daarna, samen met de resterende amendementen, op 13 juni 2026 ter stemming voorgelegd aan de Algemene Vergadering.
Tijdlijn
- Januari 2025 t/m juni 2025: inputverzameling en dialoog samen met landelijke en Europese politieke fracties, Thematische Netwerken, TeldersStichting, JOVD en VVD-leden
- Tot juni 2025: regionale en thematische LM-bijeenkomsten door het land
- Juni 2025: tijdelijke pauze in verband met de Tweede Kamerverkiezingen
- Januari 2025: hervatting project Liberaal Manifest
- Januari t/m april 2026: uitwerking en afronding conceptmanifest
- 1 mei 2026: publicatie concept Liberaal Manifest op MijnVVD
- 29 mei 2026 12.00 uur: sluiting indiening amendementen
- 8 en 10 juni 2026: online deelsessies leden amendementen ter voorbereiding behandeling amendementen AV
- 13 juni 2026: behandeling en stemming tijdens de Algemene Vergadering
Wat is een Liberaal Manifest?
Het Liberaal Manifest kijkt verder dan een verkiezingsprogramma of de volgende verkiezingen en beschrijft vanuit de liberale idealen een visie op de toekomst, met 2048 als stip op de horizon. Daarbij worden grote maatschappelijke ontwikkelingen, geopolitieke verschuivingen en veranderingen binnen samenleving en economie betrokken, evenals de betekenis daarvan voor een sterke en toekomstgerichte liberale beweging.
Binnen de VVD vervult het Liberaal Manifest een positie tussen de Beginselenverklaring en het verkiezingsprogramma. Het vertaalt de liberale kernwaarden naar de vraagstukken van deze tijd en de komende decennia, zonder zich vast te leggen op gedetailleerde beleidsmaatregelen.
Waarom een nieuw Liberaal Manifest?
Het laatste Liberaal Manifest dateert uit 2005. Sindsdien is de wereld ingrijpend veranderd. Nieuwe maatschappelijke, economische, technologische en geopolitieke ontwikkelingen vragen om een herijking van onze liberale visie.
Met het vernieuwde manifest wil de VVD:
- richting geven aan liberale antwoorden op actuele en toekomstige maatschappelijke vraagstukken;
- een samenhangende liberale koers schetsen richting 2048;
- het liberale gedachtengoed actualiseren en verdiepen;
- een breed gedragen ideologisch kompas bieden voor toekomstige politieke keuzes.
Het manifest is tot stand gekomen via een breed participatief proces binnen de vereniging, waarbij leden, experts, thematische netwerken, de TeldersStichting en verschillende onderdelen van de partij actief hebben meegedacht.
Wie vormen de kerngroep?
De commissie Liberaal Manifest staat onder voorzitterschap van Nanning Mol en valt onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van Christel Mourik. De kerngroep speelde een centrale rol bij de ontwikkeling van het manifest en was verantwoordelijk voor de inhoudelijke koers, de verwerking van input en de begeleiding van het participatieproces.
De kerngroep bestaat uit:
- Caspar van den Berg
- Iwein Borm
- Robin Bremekamp
- Martin van Hees
- Alies ter Kuile
- Liesje Schreinemacher
- Ewald van Vliet
- Nanning Mol (voorzitter)
- Simone Richardson (projectleider)
- Bart van Reeken (schrijver)
- Jorn Janssen (schrijver)
- Karel Wijdeveld (schrijver)
Wie vormen de klankbordgroep?
De klankbordgroep fungeerde als kritische sparringpartner en leverde feedback op conceptversies en de inhoudelijke richting van het manifest. De groep dacht mee over de grote thema’s en toetste of de gekozen koers aansloot bij het liberale gedachtegoed en de breedte van de vereniging.
De klankbordgroep bestaat uit:
- Ingrid Michon / Daan de Kort
- Paul Slettenhaar
- René de Vries
- Martijn Sjoorda
- Mauk Bresser
- Joran Rust
- Pim van Strien
- Peter Lamberts
- Martinique Visser
- Melanie Maas Geesteranus
- Bart van Reeken
- Pauline Geerdink
- Daniel Koerhuis
Welke evenementen zijn er georganiseerd?
In de afgelopen periode zijn door het hele land bijeenkomsten georganiseerd rondom het nieuwe Liberaal Manifest. Thematische netwerken, ledensessies en landelijke bijeenkomsten stonden in het teken van de inhoud en de uitgangspunten van het manifest. Honderden leden hebben actief bijgedragen aan de totstandkoming ervan.
Daarnaast vonden meerdere grote landelijke bijeenkomsten plaats, waarin verschillende thema’s centraal stonden, waaronder liberale beginselen, veiligheid, markt en verantwoordelijkheid, ontplooiing, burgerschap, democratie, gezondheid en leefomgeving.
Ook na de tijdelijke onderbreking in verband met de Tweede Kamerverkiezingen is het traject hervat en verder uitgewerkt richting het conceptmanifest vanaf 1 mei 2026 aan de leden wordt voorgelegd.
Wij willen alle leden, thematische netwerken en betrokkenen hartelijk danken voor hun inzet, aanwezigheid en waardevolle bijdragen aan dit traject.