‘Vrijheid betekent dat je kan rekenen op gelijke bescherming door de wet.’ Met die krachtige boodschap sprak VVD-Eerste Kamerlid Rian Vogels deze week bij de Raad van Europa in Straatsburg. Namens de Europese liberale partij ALDE vroeg ze aandacht voor een thema dat te vaak onder de radar blijft: de rechtspositie van vrouwen, en wat er gebeurt als die onvoldoende is of ontbreekt.
Kunnen rekenen op het recht klinkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Nog te vaak lopen vrouwen vast in systemen die hen onvoldoende beschermen. Rian: ‘Toegang tot de rechter is het fundament van onze rechtsstaat. Maar wat de wet niet ziet, lost het recht niet op.’
Onzichtbaar in het systeem, onbeschermd in de praktijk
Toegang tot het recht is een van de pijlers van een vrije samenleving. Toch ervaren vrouwen in heel Europa nog flinke drempels. Dat geldt het sterkst voor hen die klem zitten in een onveilige situatie. Denk aan een gedwongen huwelijk (het aantal meldingen van huwelijksdwang en achterlating is in 2025 opnieuw fors gestegen), een kindhuwelijk (zoals de VN waarschuwt: elke 3 seconden ergens ter wereld) of huwelijkse gevangenschap (zoals in 2026 opnieuw benadrukt in Europese wetgeving tegen huwelijksdwang).
Zonder officiële registratie ben je juridisch gezien simpelweg niet in beeld. En dat heeft gevolgen, waarschuwde Rian de zaal: ‘Vrouwen in informele of niet-geregistreerde huwelijken zijn voor de wet onzichtbaar. Wie onzichtbaar is, krijgt geen bescherming. En onzichtbaarheid laat veel daders onbestraft.’
Van mooie woorden naar keiharde daden
Al in 2023 erkende de Raad van Europa dat huwelijkse gevangenschap een ernstige schending van mensenrechten vormt. Lidstaten kregen de oproep om in te grijpen met betere wetten, preventie en passende hulp, maar in de praktijk blijft deze stap vaak uit.
Rian vroeg haar collega’s om rechtssystemen toegankelijker en eerlijker te maken. Vrij van vooroordelen. Alleen dan kan iedereen daadwerkelijk bescherming zoeken en krijgen: ‘Zonder toegang tot recht blijft gelijkheid een belofte op papier, geen realiteit in het leven van mensen.’
Ook riep ze alle lidstaten op om het Verdrag van Istanbul zonder uitstel volledig uit te voeren. Dit Europese akkoord uit 2011 richt zich op het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen. Daarbij wees ze op de stappen die Nederland al heeft gezet. Zo was Nederland het eerste land ter wereld dat huwelijkse gevangenschap expliciet erkende in zowel het strafrecht als het civiel recht.
De senator sloot haar pleidooi af met een duidelijke oproep: ‘Het is nu echt de hoogste tijd om onze mooie woorden om te zetten in daden. Want alleen als elke vrouw vrije toegang heeft tot het recht, kunnen vrijheid, veiligheid en gelijkwaardigheid werkelijkheid worden.’
Zet je expertise en ideeën in voor vrouwenrechten
Vrijheid betekent pas iets als de wet jouw zelfbeschikking en veiligheid beschermt. Voor ons netwerk raakt dit de absolute kern. Wil jij je expertise en ideeën inzetten en meebouwen aan meer stevige, liberale oplossingen voor gelijke rechten en kansen voor vrouwen? Meld je dan aan voor onze fonkelnieuwe themacommissie Vrouwenrechten! De selectiegesprekken zijn al in volle gang, maar als je nu reageert, kan je nog aansluiten.
Lees meer:
▸ LVN bundelt expertise in vijf teams
▸ Onze themacommissies
🎥 Bekijk de toespraak van Rian:
