Digitale Euro

Het Thematisch Netwerk Financiën heeft in Den Haag een bijeenkomst georganiseerd over de impact van de komende digitale euro. Het doel is om Tweede Kamerlid Wendy van Eijk te voorzien van inzichten voor de aankomende parlementaire behandelingen. Tijdens het evenement belichten professor Casper de Vries, Menno Broos (DNB), Peter Blom en Petra Tiel (MKB-Nederland) het dossier vanuit de wetenschap, de toezichthouder en de praktijk. De avond sluit af met een paneldiscussie, Q&A en een zomerborrel. Bij aanvang delen de vier sprekers hun perspectief. Hieronder volgt een korte samenvatting.

Borgen van publiek geld in digitale tijd

Als we het over geld hebben, praten we over twee soorten geld: publiek en privaat geld. Publiek geld is geld dat rechtstreeks is uitgegeven door de centrale bank en een gegarandeerde waarde heeft, zoals een bankbiljet of een munt. Privaat geld is geld dat is gecreëerd door commerciële banken (zoals je banksaldo bij ING of Rabobank). Dit private geld ontleent zijn waarde en betrouwbaarheid aan strenge regelgeving, overheidstoezicht en het depositogarantiestelsel. Door verregaande digitalisering en contactloos betalen zijn de contante betalingen met 20 procentpunt gedaald in 5 jaar tijd. Om publiek geld beschikbaar te houden is de digitale euro belangrijk. Het is ook belangrijk om een infrastructuur te ontwikkelen die onafhankelijk is van niet-EU providers. We hebben stil gestaan bij hoe het landschap eruit gaat zien, met de ECB, betaalproviders en wallets van consumenten. Daarnaast is kort stilgestaan bij de uitrol, waar op dit moment wordt gewerkt aan de technische voorbereidingen om in de tweede helft van 2027 met een pilot te beginnen. Voor de pilot gaat de ECB samen met de nationale banken en 50 payment service providers voorbereiden en testen. In 2029 moet de digitale euro daadwerkelijk live gaan.

Zorgt dit voor meer impliciet vertrouwen?

Vanuit het wetenschappelijke perspectief hebben we besproken dat het percentage publiek geld in Nederland zelfs onder de 10% is gekomen. Er werd besproken dat het vertrouwen in het huidige systeem is afgeleid van het toezicht. Met een grotere rol van publiek geld, wordt het vertrouwen weer meer impliciet. Hoewel ook werd benadrukt dat de ECB al voldoende instrumenten heeft voor monetair beleid. Geruchten over een instabiel systeem door de digitale Euro werden ontkracht, omdat liquiditeitstekorten in de huidige, volledig gedigitaliseerde markt, ontstaan als grote klanten hun tegoeden weghalen, zoals ook de kredietcrisis in 2007/2008 gebeurde. CBDC (Central Bank Digital Currency) is meer een directere rem op kredietverlening in plaats van het eerdergenoemde toezicht vanuit de ECB. De limiet van 3.000 euro drukt dit reminstrument echter, maar de ECB heeft voldoende andere instrumenten om te struren. De kosten van CBDC zijn besproken en vergeleken met het al door banken gerealiseerde Wero systeem. In 2018 is geadviseerd om met CBDC meer concurrentie naar banken te geven. Nu is dat minder duidelijk. De FED ziet ervan af, maar in het eurogebied zijn er ook mogelijkheden voor verdere integratie van de markten.

Duurzaamheid, stabiliteit en resilience

We hebben stil gestaan bij de duurzaamheid van het systeem. Niet over het energieverbruik van zo een systeem. Maar dat een hybride systeem stabieler zou zijn. Het huidige systeem van het depositogarantiestelsel van 100k per rekening, kan misschien aangepast worden als iedereen een gegarandeerde wallet heeft, met een bepaalde limiet. Met WERO is al een hele grote stap gezet naar een meer pan-Europees systeem. Maar tegelijkertijd is WERO maar door vijf lidstaten opgepakt en blijft de Europese markt versnipperd met nationale belangen en lobby’s. Er zijn vijf grote internationale alternatieven als WERO in de Eurozone, maar er zijn ook nog landen met hun eigen landelijk systeem. Waar ingeleverd gaat worden op efficiency in het systeem, komt wel waarde terug in de vorm van resilience. Offline betalingen maken het mogelijk om een kortere periode zonder stroom te overbruggen. Maar ook bij meer tijdelijke storingen, kunnen transacties offline gedaan worden. Offline transacties zijn ook net zo anoniem als huidige contante betalingen; er bestaat geen traceer mogelijkheid voor ECB of overheden om de transacties te monitoren. Omdat betaalgemak belangrijk is, is een fair access maatregel in de hardware nodig om te zorgen voor goede integratie over de verschillende systemen.

Landschap voor ondernemers

We hebben het ook gehad over het landschap voor de ondernemers en de kosten die daarbij horen. In Duitsland is Paypal heel groot, en Apple pay heeft in Frankrijk een aandeel van 70%. De kosten zijn een zorgpunt. Uiteindelijk betalen de ondernemers alles, en dit lijkt ook het geval bij de digitale Euro. Voor consumenten wordt dit gratis en ondernemers mogen kosten niet doorrekenen per betaalmethode. Dit zorgt voor risico’s bij de ondernemers. Kosten per contante betaling lopen op van 0,60€ bij winkels, tot 1€ in de horeca. Bij creditcardmaatschappijen en zeker “buy now-pay later” methodes loopt dit op tot percentages van de transacties. Nu al levert dit soms onverwacht problemen op voor ondernemers in bijvoorbeeld grensgebieden. Omdat buitenlandse consumenten tegen afspraken uit het thuisland betalen, zonder dat de ondernemer het doorheeft. Grotere ondernemingen hebben vaak duidelijke en goedkopere afspraken met hun providers. Voor kleinere ondernemers is dit vaak moeilijker te regelen. Voor ondernemers is het belangrijk dat de kosten proportioneel zijn aan de transactie, in plaats van de omzet. En dat het duidelijk wordt welke kosten überhaupt gehanteerd worden. Om de huidige nationale kosten te handhaven en vervolgens over te gaan op een transactie gebaseerde Europese kostenstructuur, moet dit goed geborgd zijn.

Vragenronde

In de vragenronde zijn er zorgen besproken over hoe het gaat werken. 

• Wie welke rol krijgt. Hoe het eruit gaat zien.
  Betaaldienstverleners vragen een wallet aan bij de ECB. Als de ECB alleen de wallet en anonieme transacties verzorgt, moeten betaaldienstverleners moeten zelf de transactiemonitoring/KYC en andere administratie blijven doen.
  De overheid moet met regelgeving zorgen dat het een wettig betaalmiddel wordt zoals contant geld.
• Wat het betekent voor de privacy?
  De ECB krijgt nooit te weten wie de wallethouder is. En transacties vinden plaats van wallet naar wallet. Daarmee is de privacy geborgd.
• Maar vooral wat de toegevoegde waarde is in vergelijking van het huidige systeem? Er werd gevraagd of er geen probleem voor een oplossing wordt gezocht.
• Waarom de Centrale bank dit moet doen?
  De ECB ziet het als haar taak om publiek geld te blijven aanbieden. In een tijd met 80% digitale transacties is het daarom belangrijk ook een digitale vorm van publiek geld te hebben.

Behandeling Europarlement

Inmiddels is de Digitale Euro door het Europees parlement goedgekeurd. 

Meer informatie vindt u hier:
https://www.europarl.europa.eu/news/nl/press-room/20260622IPR45912/digital-euro-meps-want-to-ensure-sovereignty-privacy-and-financial-stability