Het is een eer om vandaag voor het eerst deze raad toe te spreken. In Zwolle is het gebruikelijk dat je dan iets over jezelf vertelt. Dat doe ik graag, want het past bij het onderwerp van vandaag.
Ik ben opgegroeid met twee broers. Mijn vader was boekhouder en mijn broers werken in de financiële wereld. Als er bij ons aan de keukentafel over geld werd gepraat, was ik de vreemde eend in de bijt. Ik ging op mijn achttiende naar Defensie en ben inmiddels bijna vijfentwintig jaar militair.
En mijn moeder? Die zat meestal in de woonkamer, in gesprek met familie. Naast haar werk als gezinsvoogd was haar grootste hobby mensen helpen met goed advies. Aan de keukentafel leerde ik over geld, in de woonkamer leerde ik wat mensen nodig hebben. Allebei neem ik mee naar deze raad.
Ik ben dankbaar dat wij thuis genoeg hadden. Niet iedereen komt uit zo’n situatie. Werk is de beste bescherming tegen armoede, maar soms zit het tegen. Dan moet de gemeente er zijn.
Deze begroting laat zien dat we minder ruimte hebben. Elke euro moet harder werken. Neem de individuele inkomenstoeslag, voor inwoners die drie jaar of langer van een laag inkomen rondkomen. De inkomensregelingen samen kosten ruim een miljoen euro per jaar meer dan begroot.
Het college onderzoekt of de toeslag ambtshalve kan worden toegekend, dus zonder dat iemand er zelf om vraagt. Zo bereiken we ongeveer vierhonderd huishoudens die nu buiten beeld blijven. De VVD wil dat iedereen die er recht op heeft, de toeslag ook krijgt. Ambtshalve toekennen klinkt dan efficiënt. Toch kost het volgens het college 180.000 tot 200.000 euro per jaar extra. En we raken iets kwijt wat je niet in euro’s uitdrukt: het moment waarop je tegenover iemand zit en vraagt:
Hoe gaat het met je? Wat heb je nodig? Wat zou je vooruit helpen?
Kinderen worden groter, levens veranderen. Dat soort gesprekken voerde mijn moeder in onze woonkamer. Die gesprekken mag de gemeente niet kwijtraken, want soms komt er meer ruimte.
De VVD wil met mensen in gesprek blijven over wat nodig is om weer op eigen benen te staan. Zie mensen, help ze als dat nodig is, en laat ze zien wat ze zelf weer kunnen.
Voor inwoners buiten de bijstand lopen de inkomensgegevens bovendien vaak achter. Wie een wisselend inkomen heeft, moet dan achteraf terugbetalen en krijgt er zo een schuld bij. Een gemeente die zich inzet tegen schulden, mag niet zelf de oorzaak worden van nieuwe schulden.
Daarom twee vragen aan de wethouder. Is zij bereid het onderzoek naar ambtshalve toekennen onderdeel te maken van het onderzoek naar de doelmatigheid van al onze regelingen? Dan weten we eerst of het geld bij de juiste mensen terechtkomt, voordat we er structureel geld bij uitgeven. En kan zij toezeggen dat zij de raad in het eerste kwartaal van 2027 laat weten voor welke groep het gaat gelden, hoeveel mensen naar verwachting moeten terugbetalen en hoe het gesprek overeind blijft?
Voorzitter, aan onze keukentafel ging het over cijfers. In onze woonkamer ging het over mensen. Ik heb van allebei geleerd dat je het een niet zonder het ander kan.
