Blog van de fractievoorzitter
Deze week begint de nieuwe raad aan de eerste vergadercyclus. Meteen hebben we al een heet hangijzer te pakken: de opvang van asielzoekers. De afgelopen vier jaar was het ongeveer fifty fifty, zowel in de gemeenteraad, als in de coalitie. De ene helft stond een wat ruimhartiger beleid voor. De andere helft, waaronder de VVD, was wat terughoudender. De maatschappelijke onvrede over de asielboot in de haven nam de laatste periode toe. Dat was ook reden voor een meerderheid van de raad om uit te spreken dat het nu echt de laatste keer was dat de opvang in de haven zou plaats vinden. Aan de andere kant zijn grote incidenten gelukkig uitgebleven.
Het huidige college, en in het bijzonder verantwoordelijk wethouder Karin van Werven, is niet te benijden. Aan de ene kant neemt de druk vanuit het Rijk en de Provincie toe om ook volgend jaar een bijdrage te leveren aan de opvang van Asielzoekers. Aan de andere kant holt het maatschappelijk draagvlak zienderogen achteruit.
Het Rijk heeft ook een lastig verhaal om uit te leggen: Eerst bezuinigen op de opvang door asielzoekerscentra af te stoten en op het moment dat de instroom weer toeneemt de gemeenten verplichten om bij wijze van spreken in de achtertuinen van mensen opvang te realiseren. Want daar komt het in Huizen, als één van de dichtst bebouwde gemeenten van Nederland, wel op neer. Maatregelen om de asielinstroom in te dammen strandden vorige maand in de Eerste Kamer. Het probleem in de huidige opvangcentra wordt ook nog eens vergroot doordat statushouders te weinig kunnen uitstromen omdat met name de grote steden, zoals Amsterdam, fors achterlopen bij het huisvesten van deze mensen.
Het college wil nu beginnen met een zoektocht naar geschikte locaties. Het college heeft een lijst van uitgangspunten vastgesteld waar de uitwerking aan getoetst moet worden. Deze lijst van uitgangspunten is gisteren in de raadscommissie besproken. Ik denk dat dat een verstandige lijn is. Dat is beter dan de overvaltactiek die we ook recent weer in sommige gemeenten gezien hebben. Dan neem je de mensen niet serieus en je voedt alleen maar de maatschappelijke onvrede.
In de verkiezingscampagne hebben we gezegd dat wat de VVD betreft er alleen sprake kan zijn van kleinschalige opvang en dan alleen met bewezen draagvlak in de buurt. Dat blijft ook voor de fractie het vertrekpunt. We willen ons nu nog niet vastpinnen op hele harde aantallen, dat hangt uiteindelijk van de gekozen oplossing af. Maar kleinschaligheid en draagvlak wegen voor ons heel zwaar. Gisteren heeft Sjoerd van Klink namens de VVD dit ook nog eens klip en klaar naar voren gebracht.
Er is één onderdeel dat mij zorgen baart: en dat is de participatie met de inwoners. Ondanks de mooie woorden hebben we in de vorige periode nog wel wat steken laten vallen. Bij het Zeezichtproject aan de aanloophaven heeft het college te lang vastgehouden aan een onhaalbaar plan dat op geen enkel draagvlak in de buurt kon rekenen. De tijdsdruk waarmee werd geschermd bij de opvang van Oekraïeners bij Ellertsveld, bleek achteraf reuze mee te vallen. En uiteindelijk moest de rechter eraan te pas komen om de gemeente te verplichten om op een transparante wijze aan de buurt uit te leggen hoe de locatiekeuze tot stand was gekomen. Na een paar jaar is het merendeel van de omwonenden overigens positief, als ik de enquête moet geloven. En onlangs nog werd de buurt bij de Landweg overvallen door het feit dat de gemeente die plek op het oog had voor de opslag van machines die nodig zijn voor de renovatie van de wijk.
Sjoerd van Klink fileerde gisteren feilloos het grote pijnpunt in het voorliggende voorstel. Als het college eind september tot een locatiekeuze komt, dan krijgen de omwonenden bij wijze van spreken een brief in de bus met de mededeling dat ze binnen drie weken kunnen inspreken in de raadscommissie. Dat is geen serieuze participatie. Het college heeft aangegeven dit onderdeel te zullen aanpassen.
En onze wettelijke verplichting dan? Ik kwam vandaag een analyse tegen van de Leidse hoogleraar Geerten Boogaard. De vraag was: als je minder opvangplaatsen realiseert dan aangegeven is in de spreidingswet, overtreed je dan de wet. Professor Boogaard was hier heel helder in: dat is niet het geval. “De spreidingswet is geen heilige norm, maar gaat over een verdelingsvraagstuk. En dat verdelingsvraagstuk is nodig omdat het Rijk er een zooitje van heeft gemaakt en de gemeenten onderling freeridersgedrag gingen vertonen. Het is meer een spelregel dan een gedragsvoorschrift, bedoeld om gemeenten die helemaal niets doen aan te pakken.”
Vooral bij de partijen ter linkerzijde in onze raad wordt nog wel eens geschermd met het feit dat we ons aan de wet moeten houden en dat we daarom op korte termijn 200 asielzoekers moeten huisvesten. Het ligt dus veel genuanceerder. Voormalig fractievoorzitter van Groen Links Gerrit Pas had het in het verleden wel eens over “intellectuele luiheid”. Dat etiket lijkt me hier wel van toepassing.
Het blijft uiteindelijk balanceren tussen de bestuurlijke opgave, het maatschappelijk draagvlak en de uitvoerbaarheid. En dat is een ingewikkeld vraagstuk. Wij hebben vanuit onze kant het gesprek geopend, maar dan verwachten we ook dat het college serieus in gesprek gaat met de lokale samenleving en de tijd neemt om het gesprek te voeren met de direct betrokkenen.
Ook in Huizen hebben we de wetten niet voor het uitkiezen. Maar of we met de uitwerking kunnen instemmen hangt uiteindelijk toch af van de locatiekeuze, de omvang en het maatschappelijk draagvlak. En wat de VVD betreft heeft de raad daarin het laatste woord. The proof in the pudding is in the eating.
