Wij hebben samen met andere oppositiepartijen een motie van afkeuring ingediend over het proces rond natuurbegraven. Dat doen wij niet lichtvaardig. Een motie van afkeuring is een zwaar politiek instrument. Maar na het lezen van de onafhankelijke evaluatie kunnen wij niet anders dan concluderen dat dit proces te slecht is verlopen en dat er te veel is misgegaan.
Voor ons gaat dit dossier allang niet meer alleen over natuurbegraven. Het gaat over behoorlijk bestuur. Over een overheid die doet wat zij zegt. Over duidelijkheid voor inwoners en initiatiefnemers. En over een gemeenteraad die volledig en tijdig wordt geïnformeerd.
De evaluatie is op dat punt glashelder. De onderzoekers concluderen dat de gemeente meerdere keren is afgeweken van haar eigen spelregels, dat de juridische houdbaarheid van het proces onder druk is komen te staan en dat initiatiefnemers daarvan de gevolgen hebben ondervonden. Ook constateren zij dat de raad niet altijd goed in positie is gebracht.
Dat zijn geen kleine tekortkomingen. Dat zijn ernstige bestuurlijke tekortkomingen.
## Niet om af te rekenen, maar om te leren
Wij dienen deze motie niet in om mensen af te rekenen. Wij dienen haar in omdat wij vinden dat we moeten leren van deze evaluatie.
Een betrouwbare overheid durft te erkennen wanneer iets fout is gegaan. Alleen dan kun je het vertrouwen herstellen. Daarom spreken wij onze afkeuring uit over het gevolgde proces.
Maar die les geldt niet alleen voor het college. Ook wij als raad moeten hiervan leren. Tegelijkertijd laat de evaluatie zien dat een raad alleen zijn werk goed kan doen wanneer hij volledig en tijdig wordt geïnformeerd. Dat is in dit dossier onvoldoende gebeurd.
Wij verwachten daarom dat het college de raad voortaan beter in positie brengt, zodat wij onze kaderstellende en controlerende rol goed kunnen uitvoeren.
## Verander de spelregels niet opnieuw
Wat ons zorgen baart, is dat het voorstel van CDA en Dorpspartij opnieuw dreigt te leiden tot dezelfde fouten die in de evaluatie worden benoemd.
De evaluatie noemt twee mogelijke routes: vasthouden aan het besluit van 10 april 2025 of daarvan afwijken door nieuwe kaders vast te stellen. Daarbij wordt expliciet gewaarschuwd dat afwijken van het besluit van 10 april kan leiden tot meer verwarring voor initiatiefnemers en extra druk zet op de juridische houdbaarheid van het proces.
Ook het juridisch advies dat de gemeente heeft laten opstellen noemt het handhaven van het besluit van 10 april de meest voor de hand liggende keuze. Het advies waarschuwt bovendien voor het opnieuw invoeren van selectiecriteria of andere vormen van schaarste, omdat daarmee opnieuw juridische risico’s ontstaan.
Wij zien daarom grote risico’s wanneer alsnog geprobeerd wordt om achteraf extra ruimtelijke voorwaarden of nieuwe selectiecriteria toe te voegen.
De raad heeft op 10 april 2025 immers besloten dat de oude kaders worden ingetrokken en dat initiatieven moeten worden beoordeeld op basis van geldende wet- en regelgeving en een goede ruimtelijke onderbouwing.
Daarmee hebben initiatiefnemers een duidelijke richting meegekregen. Je kunt niet eerst jarenlang een traject doorlopen, initiatiefnemers laten investeren, aangeven dat initiatieven ruimtelijk voorstelbaar zijn en vervolgens opnieuw de spelregels veranderen zodra de uitkomst politiek minder goed uitkomt.
Dat is precies wat volgens de evaluatie eerder mis is gegaan.
## Waarschuwing voor schadeclaims
Wij waarschuwen er nadrukkelijk voor dat een nieuwe koers juridische gevolgen kan hebben.
Wij kunnen niet voorspellen of er daadwerkelijk procedures of schadeclaims volgen. Maar wij zien wel dat meerdere juridische adviseurs inmiddels waarschuwen voor de risico’s wanneer wordt afgeweken van het besluit van 10 april 2025. Ook initiatiefnemers hebben via hun advocaten laten weten dat zij hun rechten nadrukkelijk voorbehouden.
Dat risico nemen wij serieus.
Want uiteindelijk betalen niet de politieke partijen de rekening van verkeerde besluiten, maar de inwoners van Gemert-Bakel.
## Vooruitkijken
Ondanks onze kritiek willen wij vooral vooruitkijken.
Na vijf jaar discussie hebben initiatiefnemers, omwonenden en inwoners behoefte aan duidelijkheid. Wij roepen daarom alle betrokken partijen op om met elkaar in gesprek te blijven en te zoeken naar oplossingen die kunnen rekenen op draagvlak.
Voor ons is de belangrijkste les van deze evaluatie simpel: een betrouwbare overheid houdt zich aan haar eigen besluiten, verandert niet voortdurend de spelregels en informeert de raad volledig en transparant.
Daarom steunen wij de motie van afkeuring.
Niet om terug te kijken, maar om ervoor te zorgen dat wij als gemeente hiervan leren en dezelfde fouten nooit meer maken.
