“Toen was het opeens patsboem.” Met die woorden schetst wethouder Rik Thijs, in het ED van 24 juli 2026, hoe ook ineens de woningbouw in Eindhoven niet langer verzekerd is van een stroomaansluiting. De wethouder had ingeschat dat de stroomvoorziening voor woningbouw gegarandeerd zou zijn, maar het tegendeel is waar. Dat bedrijven al langer beperkt worden in hun uitvoering en verduurzaming wordt door het college voor lief genomen. Zo ga je niet om met een basisvoorziening als elektriciteit in een groeiende stad. Maar hoe dan wel?
De kern is pijnlijk: Eindhoven heeft naast een stroomcrisis vooral ook een informatiecrisis. De gemeente moet als aandeelhouder van netbeheerder Enexis en regisseur van en voor de hele stad vooruitkijken. Maar het college lijkt de controle nu kwijt te zijn en juist daarom vindt de VVD Eindhoven het nóg belangrijker om veel transparanter en alerter te handelen zodat we in Eindhoven woningen, bedrijven en kritische voorzieningen van stroom kunnen blijven voorzien.
“De kern is pijnlijk: Eindhoven heeft naast een stroomcrisis vooral ook een informatiecrisis.”
Er waren meerdere vragenrondes van de VVD nodig om erachter te komen dat het college op woensdag 14 april door Enexis is geïnformeerd over het wegvallen van beschikbare transportcapaciteit op onder meer Eindhoven West en Helmond Zuid. Een vergelijk, Amsterdam heeft de raad al 1,5 jaar eerder (op 19 december 2024) bijgepraat over netcongestie op het hoogspanningsnet van TenneT. De VVD vraagt zich af hoe het kan dat de Eindhovense raad pas op 13 maart 2026 op de hoogte wordt gesteld van de netcongestiecrisis door middel van een brandbrief? En dat terwijl 3 dagen eerder de raad een belangrijke beslissing heeft moeten nemen over BIC-Noord en ASML.
Problemen komen niet uit de lucht vallen
Ondertussen worden er miljarden in het net gepompt. TenneT investeert dit jaar 17 miljard euro in het landelijke hoofdnet, Enexis 2 miljard euro in de regionale netten. Niemand kan dus volhouden dat het probleem uit de lucht kwam vallen. We mogen van de gemeente Eindhoven verwachten dat zij als aandeelhouder van Enexis in de gaten houdt wat dit voor de stad betekent, aan de bel trekt én haar eigen raad, ondernemers en inwoners (pro)actief meeneemt.
In plaats daarvan horen zij via media en brandbrieven dat twee van de tien Eindhovense deelnetten vol zijn, en dat nieuwe aansluitingen daar “de komende jaren” niet meer kunnen. Terwijl Eindhoven de komende vijftien jaar veertigduizend woningen wil bouwen, weet de wethouder niet voor welk deel daarvan straks een aansluiting te garanderen is. Sterker nog, dat weet niemand. Ondernemers die willen uitbreiden of hun materieel verder willen elektrificeren, krijgen te horen dat ze “op de lijst” mogen hopen, maar verder vooral geduld moeten hebben terwijl de eisen steeds strenger worden. Tegelijkertijd moeten inwoners maar zien waar zij de informatie vandaan krijgen.
Wie wil bouwen, heeft één ding nodig: voorspelbaarheid
Wie wil bouwen, investeren of verduurzamen, heeft één ding nodig: voorspelbaarheid. Niet een loterij op één ochtend in oktober, waar de kans op een aansluiting per uur slinkt. Niet achterkamerafwegingen over welke wijk wel vooruit mag en welke buurt achteraan moet aansluiten, zonder dat bewoners en bedrijven snappen waarom. Want terwijl projectontwikkelaars hun plannen voor tien jaar vooruit moeten indienen, kan het niet zo zijn dat de gemeente van de een op de andere dag zijn afspraken niet nakomt. Dat vindt de VVD geen manier van werken in de Brainport-regio.
Per 1 januari 2026 is er een nieuw regionaal realisatieteam energie-infrastructuur vanuit Enexis en namens alle deelnemende gemeenten in de Metropoolregio gestart, juist omdat betrokken partijen wisten dat de bestaande werkwijze de toenemende netcongestie niet meer kon bijbenen. Dan is het niet uit te leggen dat de gemeenteraad daar niet eerder over is geïnformeerd. Op 2 juni 2026 moest de VVD Eindhoven in Eindhoven zelf een informatieavond organiseren om de gemeenteraad inzicht te laten geven in de gevolgen van de stroomcrisis. Dat zou bij zo’n cruciale voorziening nooit de taak van een oppositiepartij mogen zijn, maar van het college zelf.
Hoe dan wel?
Wie zegt dat de gemeente weinig kan doen omdat de regels landelijk worden vastgesteld, heeft deels gelijk. De prioriteitenlijst komt van ACM en VNG, de verdeling van capaciteit ligt formeel bij TenneT en Enexis. Maar juist omdat de ruimte beperkt is, moet de gemeente scherper en opener zijn. Wij verwachten dat de raad meteen meekijkt als de alarmbellen afgaan. Dan betrek je corporaties, ontwikkelaars en MKB vooraf bij de keuzes. En dan leg je publiek uit waarom een specifiek project voorrang krijgt of juist moet wachten.
Wat nu moet gebeuren, is simpel en concreet. Vanaf 1 oktober kunnen gemeenten bouwprojecten aanmelden.
- Enexis stelt op basis van de ingediende plannen per gebied een lijst samen met daarin de prioriteiten.
- Het college legt uiterlijk na de komende toewijzingsronde alle ontvangen signalen van Enexis en de MRE sinds 2022 op tafel, inclusief besluiten.
- Hierna organiseert het college een openbare bijeenkomst waarin zij samen met Enexis uitlegt hoe de prioriteitenlijsten tot stand zijn gekomen en welke projecten waar op de wachtlijst staan.
Daarbij legt het college uit welke noodmaatregelen, zoals tijdelijke extra opwek of gasturbines, worden voorbereid om woningen, bedrijven en vitale voorzieningen veilig aangesloten te houden. Op die manier zorg je ervoor dat er duidelijkheid komt over de stroomvoorziening. En zo zorgt het college ervoor dat ook de informatie weer stroomt. Alleen dan neem je ondernemers en inwoners serieus.
Namens de fractie VVD Eindhoven,
Danielle Stijntjes
Fractievoorzitter VVD Eindhoven
