Voorzitter,
Een coalitieakkoord met zes partijen. Dat klinkt al meteen als een document waar je eerst een goede kop koffie, of een glas whiskey voor nodig hebt… en daarna misschien nog eentje. Maar als je door het coalitieakkoord heen gaat, staat er eigenlijk iets heel simpels: we gaan de komende vier jaar proberen van Zaanstad weer een betere gemeente te maken. En wat deze coalitie uitstraalt is precies waar u de VVD al jaren roept: Wij willen een gemeente die doet wat nodig is, en laat wat niet nodig is. Een gemeente die ruimte geeft aan inwoners en ondernemers. Die zorgt voor veiligheid. Die zorgt voor leefbaarheid. Die bereikbaar blijft en een gemeente die betaalbaar blijft. Wij willen een gemeente die vooral ook gewoon normaal doet met het geld van een ander. Want ja, sommige partijen in deze zaal vergeten dat wel eens maar ook de begroting waar wij de komende weken het over gaan hebben is grotendeels van onze inwoners.
Laten wij naar deze begroting gaan voorzitter. Het verschil met vorig jaar is behoorlijk fundamenteel: waar vorig jaar voor 2028 en 2029 nog zeer grote tekorten werden gepresenteerd, presenteert deze nieuwe rechtse coalitie nu voor alle jaren een sluitende begroting. Wij zijn blij dat het college een sluitende begroting presenteert. Maar een nul onder de streep is voor de VVD niet genoeg. Wij willen weten of die nul ook houdbaar is. Zeker als tegelijkertijd de woonlasten met 4,9 procent stijgen, wij als coalitie mooie plannen hebben met onze gemeente maar die ook enkele miljoenen kosten en vanaf 2028 tot ruim €16 miljoen aan ombuigingen nodig is. Deze nul op de begroting lukt dus niet doordat de financiële problemen zijn verdwenen, maar door een combinatie van meevallers, inzet van reserves en forse bezuinigingen/ombuigingen waarmee deze coalitie wel daadkracht durft te tonen.
Zijn dit allemaal makkelijke beslissingen; zeker niet. Voor de VVD is het bijvoorbeeld ingewikkeld om het VNG advies jeugdzorg volledig over te nemen, hiermee leven wij (misschien wel) op de pof. Wij blijven goede hoop houden dat de nieuwe coalitie in Den Haag doet wat nodig is maar zolang dit nog niet definitief is rekenen wij onszelf rijker dan wij eigenlijk zijn. Een begroting die administratief op nul uitkomt is niet automatisch een financieel gezonde begroting. Het stoppen van de dotatie aan het transformatiefond zou ook niet onze eerste keuze zijn maar op basis van de adviezen is gebleken dat de impact niet heel groot zal zijn. Natuurlijk zijn wij wel blij om te lezen dat een grote wens van de Zaanse VVD: het stoppen met de Zero Emisiezones, ook een goede bijdrage aan onze begroting doet in 2027. Dat deze coalitie in alle programma’s heeft gekeken naar mogelijkheden en die ook heeft gevonden (op papier zeg ik daar op dit moment nog bij) maar daarbij het programma veiligheid volledig buiten beschouwing laat zien wij als VVD als een sterk signaal naar de stad. In de piramide van Maslow staat veiligheid niet voor niets direct boven de biologische basisbehoeften. Zonder een gevoel van veiligheid is het bijna onmogelijk om te groeien, te leren of gelukkig te zijn. Voor de VVD was en is de lijn heel duidelijk: veiligheid blijft een kerntaak. We zetten de aanpak van ondermijnende criminaliteit voort en we breiden de wijkgerichte aanpak van overlast uit. We blijven investeren in handhaving breiden zelfs het cameratoezicht uit.
Vrijheid werkt alleen als er ook grenzen zijn. En als iemand zich daar structureel niets van aantrekt, dan is het wel zo prettig als de overheid ook daadwerkelijk weet waar de handhavingsknop zit.
Dan misschien wel hetgeen waar wij als lokale VVD het meeste buikpijn van krijgen in deze begroting is de stijging van de woonlasten. In deze coalitie geven wij aan dat wij staan voor: veiligheid, leefbaarheid en betaalbaarheid. Door aangepaste stikstofregels die wij opgelegd hebben gekregen zijn de kosten dusdanig hoger geworden en is het ons niet gelukt om de woonlastenstijging gelijk te houden met de prijsindexatie van 2.1 procent zoals dat vorig jaar nog wel lukte. Een stijging van 4.9 procent is natuurlijk niet iets wat je graag presenteert maar tegelijktijdig zien wij ook dat wij nog steeds wonen in een hele mooie gemeente en dat dit wellicht iets mag kosten om mooi te blijven.
Omdat je als coalitie scherpe keuzes maakt biedt dit ook mogelijkheden om enkele goede punten uit het coalitieakkoord op te nemen in de wensen voor komende jaren. Wij zijn natuurlijk blij te zien dat 2,5 miljoen per jaar structreel naar mobiliteit gaat maar bijvoorbeeld ook dat de BIBOB weer een injectie krijgt waardoor er minder malafide ondernemers in onze mooie gemeente voeten aan de grond krijgen.
Voorzitter ik ga naar een einde toe: de VVD las deze eerste begroting na de coalitieonderhandelingen met de hele tijd deze vraag in ons hoofd: hebben we voldoende van onze liberale koers herkenbaar teruggekregen om deze coalitie te steunen en de komende vier jaar het verschil te maken samen met deze partijen? En nu deze weken specifiek; hoe gaan we dit betalen? Want voorzitter, oppositie voeren is natuurlijk prachtig en we zullen dit ook vandaag weer uitvoerig gaan horen: je hoeft als oppositiepartij alleen maar te vertellen wat er allemaal anders moet, zonder erbij te vertellen wie het gaat betalen. Dus ik eindig ook deze keer weer met een oproep naar alle collegapartijen in deze Raad: een amendement of motie indienen op deze begroting is makkelijk. Er een dekking bij zetten maakt het ineens een stuk interessanter. Voorzitter: de VVD heeft weer verantwoordelijkheid gepakt in deze coalitie en heeft naar de mening van de VVD samen met hen weer een verantwoordelijke begroting gepresenteerd.
