Een oproep aan de interim-wethouder om zijn onthullende werk af te maken
VVD WCL – 7 februari 2026
Op 3 februari 2026 vond in Wijk bij Duurstede een themasessie plaats die meer deed dan
informeren. Zij ontmaskerde. Waar de in november 2025 door de raad vastgestelde
meerjarenbegroting 2026–2029 tot dan toe nog een beeld gaf van bestuurbare tekorten en
beheersbare risico’s, nam de interim-wethouder – gesteund door de ambtelijke top – de raad
mee achter de coulissen. Weg van de formele tabellen, richting de werkelijkheid achter de
cijfers.
Die werkelijkheid bleek aanzienlijk kwetsbaarder dan de begroting suggereert. In de presentatie
en het bijbehorende college-memo werd zichtbaar hoe structurele tekorten worden verhuld door
incidentele meevallers, hoe afgesproken bezuinigingen slechts deels worden gerealiseerd, hoe
het eigen vermogen verder afkalft en hoe de provincie de zorgen inmiddels zo groot acht dat het
toezicht is aangescherpt. Daarbovenop kwam het beeld van een organisatie die onderbezet,
overbelast en kwetsbaar is, terwijl sociale onveiligheid en bestuurlijke cultuurproblemen de
slagkracht verder ondermijnen.
De formele meerjarenbegroting laat dus al een zorgwekkende trend zien. Maar wat tijdens de
themasessie duidelijk werd, is dat zelfs deze trend de situatie nog te rooskleurig voorstelt. De
‘rode cijfers’ zijn in werkelijkheid nog roder dan tot nu toe zichtbaar was gemaakt. En juist dat
inzicht maakt deze sessie zo belangrijk.
Want wat hier op het spel staat, is niet een incidenteel tekort of een lastig begrotingsjaar. Wat op
het spel staat, zo wordt duidelijk tijdens de themasessie, is niet minder dan de bestuurlijke
zelfstandigheid van Wijk bij Duurstede. De financiële problemen zijn structureel van aard.
Jeugdzorg en leerlingenvervoer zijn financieel onbeheersbaar geworden. Niet-gehaalde
bezuinigingen vormen een boeggolf die zich jaar na jaar voortzet. De begroting leunt te zwaar op
incidentele baten. De buffers zijn te dun. En terwijl de gemeente groeit – met honderden nieuwe
woningen, duizenden nieuwe inwoners en toenemende druk op verkeer, voorzieningen en
veiligheid – neemt de financiële weerbaarheid juist af.
In dat licht werd ook een onderwerp zichtbaar door zijn afwezigheid. Tijdens de themasessie, en
in de presentatie van de wethouder, kwam de komst van asielopvang in de nieuw te bouwen wijk
De Geer III niet aan bod. En dat terwijl juist hier een financieel risico schuilt dat niet genegeerd
kan worden. Voor de realisatie van asielplekken wordt doorgaans een eenmalige rijksbijdrage
verstrekt, van naar schatting enkele tonnen. Maar de structurele kosten van opvang, begeleiding,
veiligheid en leefbaarheid over een periode van tien jaar kunnen maar zo in de miljoenen lopen.
De cruciale vraag die hier voorligt, betreft dan ook niet de aard of legitimiteit van de met de
Provincie in het kader van het PPWW (Provinciaal Programma Wonen en Werken) gemaakte
afspraken over asielopvang in De Geer III. Die afspraken vormen – democratisch besloten als ze
zijn – een gegeven. De vraag is uitsluitend wat de financiële consequenties zijn wanneer het
verschil tussen de eenmalige rijksbijdrage en de structurele kosten van langdurige opvang niet
volledig en duurzaam door het Rijk wordt gecompenseerd. Komt dat tekort dan bovenop de
reeds bestaande structurele tekorten? En zo ja: wat betekent dit concreet voor de financiëlepositie van Wijk bij Duurstede, voor de ruimte om te investeren in veiligheid, bereikbaarheid en
leefbaarheid, en uiteindelijk voor het behoud van de gemeentelijke zelfstandigheid?
Juist hier ligt een verantwoordelijkheid voor de interim-wethouder. Hij heeft de raad terecht
geconfronteerd met de harde financiële werkelijkheid achter de begroting. Maar besturen is ook
zeggen wat er níét op de slides stond. Het expliciet maken van risico’s die nu nog buiten beeld
blijven, hoort bij zorgvuldig overdrachtsbestuur. Zeker wanneer het gaat om dossiers met een
lange financiële doorwerking, die toekomstige colleges en raden zullen binden.
De VVD Wijk bij Duurstede, Cothen & Langbroek kiest in dit spanningsveld voor helderheid.
Zelfstandig blijven is geen vanzelfsprekendheid, maar een keuze. En die keuze vraagt om een
slanke gemeente die zich richt op haar wettelijke taken, haar financiële huishouding op orde
brengt en pas daarna ruimte maakt voor nieuwe ambities. Dat is geen kille bezuinigingsagenda,
maar een liberale vrijheidsagenda: verantwoordelijkheid nemen om de gemeenschap duurzaam
perspectief te bieden.
Daarom is deze oproep aan de interim-wethouder eenvoudig en fair. Maak het werk af. Geef,
voordat u uw opdracht afrondt, ook inzicht in de financiële consequenties van asielopvang in De
Geer III. Maak zichtbaar wat de bandbreedte is tussen tonnen en miljoenen. En wees helder over
de vraag wie dat verschil draagt als Den Haag dat niet doet.
Want alleen met volledige openheid kan de raad de keuzes maken die nu nodig zijn. Keuzes die
bepalen of Wijk bij Duurstede zijn zelfstandigheid behoudt – of die langzaam uit handen geeft.
