Verslag en reflectie naar aanleiding van de debatmiddag Thematisch Netwerk Migratie & Integratie, Amersfoort, 7 februari 2026
Ruud Oosterbaan – 08.02.2026
Het thematisch netwerk Migratie en Integratie is hét platform voor liberalen om in discussie te gaan over deze voor de VVD zeer belangrijke onderwerpen
Er zijn in Nederland heel veel migranten die hun eigen weg hebben gevonden en geïntegreerd zijn in onze samenleving. Dat hebben die mensen zelf gedaan en dat is ontzettend knap. Deze migranten hebben de kansen gegrepen die Nederland biedt. Binnen het netwerk worden sprekers- en discussie avonden, en bezoeken en online activiteiten georganiseerd om te sparren en te spreken over de uitdagingen van het migratie- en integratiebeleid.
Cijfers
Op basis van de meest recente, beschikbare gegevens (mede gebaseerd op cijfers van het COA en CBS uit 2024/begin 2025) is het totale aantal asielzoekers in Nederland als volgt te duiden:
In de asielopvang (COA): Medio 2024 verbleven er ongeveer 69.500 mensen in de asielopvang. Dit zijn mensen die wachten op een beslissing van de IND of die al een status hebben maar nog in een AZC wonen (statushouders).
Instroom 2024: In het jaar 2024 deden in totaal ongeveer 45.639 asielzoekers (inclusief nareizigers) een beroep op asiel in Nederland.
Totale groep vluchtelingen: Als gekeken wordt naar het bredere totaal van vluchtelingen die in Nederland wonen (inclusief mensen met een verblijfsvergunning), gaat het volgens Vluchtelingenwerk Nederland om ongeveer 200.000 tot 250.000 mensen.
Let op: De cijfers over opvang (69.500) fluctueren continu op basis van in- en uitstroom.
Onepager: Volgende stap in liberaal denken.
De werkelijkheid laat zich niet wegframen
Zoals Uri Rosenthal, oud minister Buitenlandse zaken voor de VVD, scherp uiteenzette: migratie is geen tijdelijk probleem, maar een structureel geopolitiek verschijnsel. Al eind jaren tachtig waarschuwde voormalig partijleider voor de VVD Frits Bolkestein voor grootschalige migratiestromen en hun impact op samenlevingen. Die analyse is uitgekomen. Toch handelen we bestuurlijk nog steeds alsof het om een noodsituatie gaat die vanzelf overwaait.
Internationale verdragen uit de jaren ’50, hoe nobel ook ontstaan, sluiten steeds minder aan bij de realiteit van vandaag. Dat benoemen is geen onmenselijkheid, maar politieke volwassenheid. Wegkijken is, zo stelt Rosenthal, geen optie meer.
Migratie is gelukt, integratie niet
De meest confronterende waarheid kwam misschien wel van Jur Verbeek, een bekende Nederlandse veiligheidsexpert, voormalig Wachtmeester der Rijkspolitie en stadsmarinier in Rotterdam: migratie is geslaagd, integratie niet. Dat mogen we niet langer ontkennen. Een kleine groep criminele asielzoekers – ongeveer 1% – bepaalt het sentiment in buurten en ondermijnt het draagvlak voor opvang in zijn geheel. Wie dat bagatelliseert, verliest het vertrouwen van inwoners.
De oplossing is niet méér abstracte compassie, maar kleinschalige opvang, duidelijke randvoorwaarden en handhaving. Gemeenten moeten eisen durven stellen aan het COA, politiecapaciteit en toezicht. Besturen vraagt soms om besluiten nemen die achteraf verdedigd moeten worden – niet vooraf dichtgeregeld.
Stop met morele vaagheid in de lokale politiek
Richting 2026 zullen veel gemeentebesturen opnieuw worden geconfronteerd met de huisvesting van statushouders. Paul Slettenaar, wethouder in Castricum, was daar helder over: stop met de voorrang op de woningmarkt. Plaats statushouders op dezelfde wachtlijsten als ieder ander. Wees eerlijk: geen recht op een woning, maar een tijdelijke verblijfplaats.
Wie die helderheid niet durft te geven, creëert wantrouwen – bij zowel inwoners als statushouders zelf. Activistische druk en morele verontwaardiging mogen nooit leidend zijn boven democratische besluitvorming. Besturen is geen therapie, maar verantwoordelijkheid nemen.
Coalitieafspraken over migratie en statushouders moeten vóór de verkiezingen expliciet worden gemaakt. Onduidelijkheid na de stembus is funest.
Wat kan Nederland nog dragen?
Queeny Rajkowski, tweede kamerlid voor de VVD, bracht het debat terug naar de kernvraag die politici te lang hebben vermeden: wat kunnen en willen we als samenleving dragen? De Staatscommissie is daar onverbiddelijk over: een groei van 60.000 inwoners per jaar is niet houdbaar – niet sociaal, niet ruimtelijk, niet bestuurlijk.
Dat vraagt om lastige keuzes. Het betekent ook, stelt Rajkowski, durven zeggen dat taalbeheersing geen ‘extraatje’ is, maar een minimale basis voor deelname. Het betekent erkennen dat bestaande verdragen en juridische kaders aanzuigend werken en herziening nodig hebben.
De Asielnoodmaatregelenwet en het tweestatusstelsel zijn geen luxe, maar noodzakelijke correcties. Dat dit politiek spannend is, zeker in de Eerste Kamer, mag, aldus Rajkowski, geen reden zijn om ze vooruit te schuiven.
Liberalisme zonder grenzen is geen liberalisme
Richting de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 zullen veel partijen, zo wordt gesteld, spreken over menselijkheid, inclusie en solidariteit. Dat is mooi, maar ook makkelijk. Wat moeilijker is, is erkennen dat vrijheid alleen kan bestaan binnen grenzen. Een samenleving die structureel overvraagd wordt, verliest haar samenhang – en daarmee haar openheid.
Dat is precies waar de Liberale Vrijheidsagenda voor waarschuwt: vrijheid is geen vrijblijvend ideaal, maar een gedeeld project dat draagkracht, verantwoordelijkheid en duidelijke regels vereist. https://www.liberalevrijheidsagenda.nl/one-pager/
De keuze richting 2026 is helder: blijven we zwalken tussen goede bedoelingen en bestuurlijke verlamming? Of durven we een migratiebeleid te voeren dat eerlijk is, begrensd en houdbaar – voor nieuwkomers én voor de samenleving die hen opvangt?
Dat is geen harde keuze. Dat is een noodzakelijke.
Denken. Durven. Doen.
