De VVD Groningen steunt de begroting van het college niet. We maken ons grote zorgen over de financiën van de gemeente, door de forse risico’s die het college neemt én door de manier van begroten.
Op basisscholen door heel Nederland leren kinderen verantwoord met geld omgaan. Niet om van ieder kind een financieel expert te maken, maar omdat het een basisvaardigheid is. De VVD legde de gemeentebegroting daarom langs 4 eenvoudige lessen van het lesplatform Wijzer in Geldzaken. De conclusie: de begroting zakt voor het examen.
Les 1: geef niet meer uit dan je binnenkrijgt
Wie elke week 10 euro zakgeld krijgt, kan geen 11 euro per week uitgeven. In Groningen groeien de uitgaven toch harder dan de inkomsten. De financiële positie verslechtert en het meerjarenperspectief is niet sluitend.
Tegelijk gaat het college door met nieuwe ambities en nieuwe uitgaven, zoals het opkopen van winkels om er zelf de ‘juiste’ ondernemer in te zetten en het overeind houden van een failliete nachtclub. Volgens PwC heeft dit gevolgen tot ver na deze collegeperiode.
Daarmee schuift de rekening door: naar een volgende raad, een volgend college of zelfs naar inwoners. Dit is hopen dat iemand anders het probleem later oplost. Dat is onverantwoord, en dat leren we een kind ook.
Les 2: wil je meer uitgeven, zorg dan dat je meer binnenkrijgt
De begroting zegt het zelf: de gemeente streeft niet naar economische groei. De tabellen laten zelfs een daling van de verwachte inkomsten zien. Het college wil dus wél meer uitgeven, maar zonder groei.
Zelfs bij toerisme, waar samen met Nij Begun veel geld in wordt gestoken, voorspelt de begroting een afname in de groei van het aantal overnachtingen. De les die we kinderen leren is helder: als er niet meer binnenkomt, moet je minder uitgeven.
Les 3: wees eerlijk over kosten die je verwacht
Moet je volgende maand de contributie van je voetbalclub betalen, dan zet je die op je begroting. Groningen doet dat op veel plekken, maar niet overal. Een aantal posten staat als PM in de begroting: ze tellen niet mee als kosten en er staat geen weerstandsvermogen tegenover.
Volgens PwC gaat het vaak om hoogover-posten, zoals de verduurzaming van vastgoed. De VVD wijst erop dat er ook kosten tussen zitten waarvan zeker is dat ze komen. Denk aan de verlofstuwmeren, want personeel heeft recht op uitbetaling, of de vervanging van riolering. Die kosten zijn prima te schatten en worden in de tekst van de begroting zelfs geschat, maar staan er niet als kosten in.
Dit is een blauwe envelop op je deurmat aantreffen en hem snel onder die mat schuiven. Een begroting wordt niet gezonder door kosten buiten beeld te houden, net zoals een gezin niet rijker wordt van ongeopende rekeningen in een la.
Les 4: zorg voor een buffer
Kinderen leren sparen voor een appeltje voor de dorst, zodat een gestolen fiets je niet meteen failliet maakt. Voor de gemeente is dat het weerstandsvermogen. Dat bestaat uit een hard deel, direct beschikbaar geld, en een zacht deel, zoals aandelen die je eerst moet verkopen.
Het zachte deel is vooral één post: de aandelen Enexis, meegeteld voor 50 miljoen euro, ongeveer driekwart van de waarde. De VVD betwijfelt of dat terecht is. Wie legt op korte termijn 50 miljoen euro op tafel? De provincie niet, Midden-Groningen niet, en Groningen zelf zou het deel van andere gemeenten ook niet kunnen kopen.
Andere gemeenten zijn voorzichtiger. Emmen telt hetzelfde aandeel voor 50 procent mee. Westerveld en Tilburg tellen het helemaal niet mee, en Almere telt zijn aandelen Alliander ook niet mee.
Hoog aan de wind, en de zeilen klapperen al
De raad heeft zelf grenzen gesteld. Zo mag de netto schuldquote, de netto schuldenlast ten opzichte van de baten, maximaal 120 procent zijn. In 2028 gaat de gemeente daar al overheen, en maatregelen om dat te voorkomen ontbreken.
Er wordt financieel hoog aan de wind gezeild maar het voorlijk klappert al. Nog even en we liggen recht in de wind. Wij willen, net als PwC adviseert, dat de raad hierover het gesprek voert. Ook over de vraag of de gestelde grenzen nog kloppen als risico’s en weerstandsvermogen zo ruim worden uitgelegd.
Conclusie
Langs deze vier eenvoudige lessen komt de begroting volgens de VVD niet door het examen. De fractie kan haar daarom niet steunen.
De VVD raadt iedereen aan eens mee te kijken met de lessen van Wijzer in Geldzaken, bijvoorbeeld tijdens de Week van het Geld. Ze zijn bedoeld voor groep 5 tot en met 8, maar het zijn tijdloze lessen.
