Laat inwoners bouwen als ze willen bouwen
De laatste tijd krijgen we opvallend vaak dezelfde vraag van inwoners.
“Mijn ouders hebben en stuk grond. Daar zou ik graag een huis bouwen voor mijn gezin. Kan dat?”
Of: “Wij hebben een stuk grond en willen het beschikbaar maken voor woningbouw.”
Het antwoord is vaak pijnlijk simpel: Het kan met heel veel mitsen en maren. Voorwaarden en regels. Of nog erger: het mag niet. En dat is moeilijk uit te leggen. Want ondertussen spreken we overal over een wooncrisis.
Juist dit soort initiatieven zijn belangrijk voor onze dorpen. Nieuwe gezinnen zorgen ervoor dat kernen levendig blijven. Dat basisscholen voldoende leerlingen houden. Dat verenigingen blijven draaien. Dat dorpen toekomst houden.
Soms kan dat binnen de bebouwde kom. Soms ligt die kans juist daarbuiten, op grond die inwoners zelf beschikbaar willen stellen. Maar in plaats van die kansen te benutten, lopen inwoners vast in regels. En wat de Wijchense VVD betreft moet en kan dit écht anders.
Regels die woningbouw tegenhouden
In Wijchen bestaat de regeling voor kleinschalige particuliere initiatieven (KPI). Daarmee zouden inwoners een woning kunnen realiseren op eigen grond. Op papier klinkt dat goed. In de praktijk blijkt het vaak vrijwel onmogelijk.
Een initiatief moet door een uitgebreid en complex puntensysteem. En pas als een plan voldoende punten haalt, wordt het überhaupt serieus bekeken. Daarna volgen er allerlei beperkingen: bouwen moet binnen de bebouwde kom, slechts één woning per initiatief, strikte eisen over type woning en verregaande duurzaamheidseisen.
Het gevolg: veel inwoners horen al in een vroeg stadium dat hun plan geen kans maakt. En dat terwijl we zeggen dat we méér woningen nodig hebben.
De woondeal als excuus
Daar komt nog iets bij. Bij sommige plannen wordt verwezen naar de regionale woondeal. De redenering: als we te veel vrijstaande woningen bouwen, kunnen we elders minder betaalbare woningen realiseren. Dat klinkt logisch vanuit beleid. Maar voor inwoners voelt het vooral als een nieuw excuus om niet te bouwen. Zij zien vooral dit: er is grond, er is een plan, er is behoefte – en toch mag het niet. En dat in een tijd waarin starters en jonge gezinnen soms jarenlang wachten op een woning.
Mantelzorgwoningen zijn goed, maar lossen dit niet op
In Wijchen kennen we al mogelijkheden voor mantelzorgwoningen. Dat juichen wij toe. Het maakt het mogelijk dat familieleden dicht bij elkaar wonen wanneer zorg nodig is. Maar mantelzorgwoningen zijn bedoeld voor een specifieke situatie: zorg.
De inwoners die ons benaderen zitten in een andere situatie. Zij willen geen tijdelijke mantelzorgwoning, maar een volwaardige woning. Voor hun kinderen. Voor hun gezin. Voor de volgende generatie in het dorp. Ouders die een deel van hun perceel willen gebruiken zodat hun kinderen in Wijchen of een van de prachtige kernen en buurtschappen kunnen blijven wonen. Jonge gezinnen die op eigen grond een huis willen bouwen. Voor dit soort plannen biedt het huidige beleid nauwelijks ruimte.
En dat is precies waar het wringt. Want waar een tijdelijke mantelzorgwoning soms wél kan, mag een permanente woning vaak niet.
Bouwen naar behoefte
Wat de Wijchense VVD betreft moeten we terug naar een simpel uitgangspunt: bouwen naar behoefte van onze inwoners. Niet alleen bouwen wat in spreadsheets past, maar ruimte geven aan initiatieven van inwoners zelf.
Kleinschalige particuliere bouw heeft namelijk grote voordelen. Woningen worden sneller gerealiseerd en inwoners investeren zelf in het dorp. En juist dat draagt bij aan leefbaarheid: nieuwe gezinnen zorgen ervoor dat basisscholen leerlingen houden, verenigingen blijven draaien en dorpen levendig blijven. Het zijn vaak precies de woningen waar behoefte aan is: voor een kind dat in het dorp wil blijven wonen, voor een senior die kleiner wil wonen of voor een gezin dat eindelijk kan bouwen.
Grootschalige projecten blijven bestaan, die coördinatie ligt volledig bij de gemeente dat gaat nu ook gewoon goed. Maar juist kleine, losse, initiatieven van onze eigen inwoners dat proces moet beter aansluiten op de behoefte van inwoners.
Wat moet er veranderen
Als we de wooncrisis serieus nemen, moeten we ook de regels durven aanpassen. De Wijchense VVD ziet drie concrete stappen.
- Versoepel de KPI-regeling
Laat het perceel en de wens van de inwoner bepalend zijn in het aantal woningen én het formaat van de woning. Geen star maximum van één woning. Minder bureaucratie, meer gezond verstand. - Maak maatwerk écht mogelijk
Niet elk initiatief is hetzelfde, maatwerk en meedenken met de wens van de grondeigenaar maar ook de toekomstig bewoner maakt kleine woningbouwinitiatieven zo mooi. Geef ruimte aan plannen die bijdragen aan woningbouw en leefbaarheid. Ook buiten de bebouwde kom. - Laat de woondeal niet leidend zijn bij individuele kansen
Regionale afspraken zijn belangrijk, maar mogen niet zomaar betekenen dat een woning die gebouwd kan worden, niet gebouwd mag worden. Elke nieuwe woning zorgt ook weer voor doorstroming op de huizenmarkt.
Als inwoners willen bouwen en de grond is er— waarom zouden we het dan tegenhouden?
In een wooncrisis moeten we elke kans benutten om woningen te bouwen. Ook – en misschien wel juist – wanneer inwoners dat zelf willen doen. Want uiteindelijk is de vraag simpel: als inwoners willen bouwen en de grond is er— waarom zouden we het dan tegenhouden?
In een wooncrisis kunnen we het ons niet permitteren om kansen te laten liggen.
De Wijchense VVD kiest daarom voor een duidelijke koers:
minder regels, meer woningen en bouwen naar de behoefte van onze inwoners.
