Onlangs stelden wij artikel 33 vragen over de taaleis. Zie onderstaande de antwoorden:
Vraag 1
Op welke wijze toetst de gemeente Heerlen of aanvragers en ontvangers
van een bijstandsuitkering voldoen aan de wettelijk verplichte taaleis
(minimaal niveau 1F)?
• Wordt hierbij structureel gebruikgemaakt van objectieve taaltoetsen
of andere meetinstrumenten?
Antwoord
VISTA college TAAL+ (VISTA) biedt voor de gemeenten in Zuid-Limburg een intake
‘Wet Taaleis’ aan. Tijdens deze intake worden de vaardigheden lezen, schrijven,
spreken en luisteren beoordeeld. VISTA geeft vervolgens een terugkoppeling en
een scholingsadvies.
Wij kiezen in eerste instantie voor een stimulerende en ontwikkelgerichte aanpak,
waarbij inwoners worden gemotiveerd om hun taalvaardigheid te verbeteren via
passende ondersteuning en scholing. De intake in het kader van de Wet Taaleis
wordt ingezet wanneer er aanleiding bestaat om te twijfelen of een inwoner voldoet
aan de taaleis en vrijwillige deelname aan taalondersteuning niet tot stand komt.
Voor een toelichting op deze aanpak verwijzen wij naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 2
Hoe wordt gehandhaafd indien wordt vastgesteld dat niet aan de taaleis
wordt voldaan?
• Welke sancties worden concreet toegepast en in welke fasering?
• Hoe vaak is de afgelopen vijf jaar daadwerkelijk een korting
opgelegd?
Antwoord
Omdat de gemeente de formele toetsing en handhaving in de praktijk niet toepast,
zijn in de afgelopen vijf jaar geen kortingen opgelegd op grond van de Wet Taaleis.
Vraag 3
Op welke wijze stimuleert en monitort de gemeente Heerlen dat bijstandsgerechtigden actief werken aan het verbeteren van hun taalvaardigheid?
• Welke instrumenten (zoals trajecten, cursussen of verplichtingen)worden ingezet?
• Hoe wordt de voortgang gemeten en vastgelegd?
Antwoord
Inwoners met een bijstandsuitkering die inburgeringsplichtig zijn, volgen een
taaltraject bij VISTA. Dit traject wordt aangevuld met modules die zich onder
andere richten op participatie en arbeidsvaardigheden.
Inwoners met een bijstandsuitkering die niet inburgeringsplichtig zijn, krijgen bij de
Bovengrondse Vakschool (BVS) een verlengde intake waarin de aanwezige
vaardigheden in kaart worden gebracht om het benodigde ontwikkeltraject te
bepalen. Dit traject kan bestaan uit vak- en werknemersvaardigheden en uit
basisvaardigheden, waaronder taal, rekenen en digitale vaardigheden. Inwoners die
extra taallessen nodig hebben tijdens dit traject, worden aangemeld voor een
intake volwassenonderwijs bij VISTA. Vervolgens geeft VISTA een terugkoppeling
en een scholingsadvies.
VISTA werkt nauw samen met de BVS en verzorgt lessen op locatie. Momenteel
betreft dit uitsluitend lessen voor inwoners met Nederlands als tweede taal. Vanaf
schooljaar 2026-2027 wordt dit aanbod uitgebreid naar inwoners met Nederlands
als eerste taal.
Voor inwoners met Nederlands als eerste taal die geen diploma hebben of een
diploma van maximaal mbo-2 niveau, is in juni 2026 een workshop ‘Sterk aan het
Werk’ gestart als pilot. In deze workshop worden de basisvaardigheden op een
motiverende, laagdrempelige manier getoetst, waardoor een indicatie ontstaat van
mogelijke laaggeletterdheid. Als hiervan sprake is, volgt aanmelding bij VISTA voor
een intake en vervolgens scholing op maat tijdens het re-integratietraject op locatie
van de BVS.
De voortgang van de ontwikkeling van het taalniveau wordt periodiek getoetst door
VISTA. Voor inburgeraars vindt hierover op individueel niveau afstemming plaats
tussen VISTA en de inburgeringsconsulent, waarbij voortgang en aanwezigheid
worden besproken. Voor deelnemers aan het volwassenenonderwijs bij VISTA
ontbreekt de juridische grondslag voor uitwisseling van gegevens op individueel
niveau. Daarom ontvangt de gemeente per kwartaal een regionale trendrapportage
met gegevens over aanwezigheid, voortgang, motivatie, uitstroomredenen en
doorlooptijden van de scholingstrajecten.
Vraag 4
Hoe groot is de omvang van de doelgroep die niet voldoet aan de taaleis?
• Welk percentage van de bijstandsaanvragen in de afgelopen vijf jaar
voldeed niet aan de minimale taaleis?
• Hoe heeft dit percentage zich ontwikkeld in de tijd?
Antwoord
Omdat de formele toets in het kader van de Wet taaleis de afgelopen jaren niet is
toegepast, is hierover geen registratie bijgehouden. Daardoor kunnen wij geen
inzicht geven in de ontwikkeling in de tijd. Om hierover in de toekomst wel te
kunnen rapporteren, wordt momenteel onderzocht hoe de monitoring en registratie
van de toepassing van de Wet taaleis structureel kunnen worden ingericht.
Vraag 5
In hoeverre acht het college het huidige handhavingsniveau voldoende,
mede in het licht van de aangescherpte landelijke lijn en de aangekondigde
‘escalatieladder’ richting gemeenten?
Antwoord
We beschikken over een samenhangende aanpak waarin motivatie, stimulering en
ondersteuning centraal staan. Tegelijkertijd zien wij aanleiding om, mede gelet op
de aangescherpte landelijke lijn en de aangekondigde escalatieladder, de
monitoring van de toepassing van de Wet Taaleis verder te optimaliseren en om
een werkproces in te richten waarin handhaving kan plaatsvinden.
